UNA NGA HARëK

ni U Eliserio

salin ni Arlene Moscaya

Iba rën ang sitwasyon nanda sa balay. Wara rën ginasapote kang ana nga tatay-tatayan ang ana nga nanay. Pero naglaka gid lang ang anda nga pagpanghilawas. Indi gusto panëmdëmën ni Mo nga may relasyon ang darwa ka aktibidad. Nalipay rën tana nga wara ginasakit ang ana nga nanay. Ang kinahanglan na rëman tëlad, magpahuway. Magsaranhën.

Photo by Pixabay on Pexels.com

“Maglisensya ikaw kay Ben.” Sa hardin sanda, nagapanilhig kang mga patay nga dahoon. 

“Pero Ma—” 

“Naga man malisensya pa ikaw kanakën kon indi mo man ako pagsundon?” 

Nagduko si Mo, nagsëlëd sa balay. Nakit-an na sa sala ang tatay-tatayan. Nagarapta sa center table ang dangkal-dangkal nga papeles kag mga litrato nga polaroid. “Mapanaw ako sa Sabado. Mabeach kami kang barkada ko.” 

“May mga abyan ikaw gali?” Wara tana ginbalikid ni Sarhento Bene. Nagatërëk dya sa sëlëd kang sangka folder. 

“Mga kaimaw ko sa org.” Gamayan lang makadalin-as ang pagpitik kang ana nga tagipusuon sa kabutigën nga ginpanambitën. 

“Naglisensya ikaw sa nanay mo?” 

“Hëëd.” 

“Ti naga gastorya ka pa kanakën?” 

Wara magsabat si Mo. Naglingling tana sa folder. “Kaso?” 

Ginlatag ni Sarhento Bene ang folder sa center table. “Lantawa bala.” 

Ginlantaw ni Mo. Mga profile dya kang lima ka tawo. Mga Koreano nga nagapakuno-kuno nga Chinese nationals. “Droga?” 

“Man-an mo ikaw, bëkën ka lang sa itëm nagaëgët. Tanan nga lahi, kadasig kanimo manghusgar.” Tinapik-tapik na kadya ang braso. “Kapin pa gid ang sa kaugalingën mo.”

“White slavery?” 

Ginsara na kadya ang folder. “Mga gapamatay ka tawo. Sa mapati ikaw sa indi, haros serial killer rën gani. Tatlo rën ang nakidnap nanda. Wasaag utak mo ay? Tsino rën ang nagapangidnap. Kag wara sanda nagapangayo kang ransom. Ginaraha nanda ang mga ginadukot nanda. Pagkatapos ginapuslit nanda sa mga carinderia.” 

“Ano to, gusto nanda mangconvert kang cannibalism sa iban nga tawo?” 

“Amo ra ang misteryo.” Nagsëlëd dya sa kwarto, pagkaagwa may dara nga white board. Ginsab-it na ang white board sa pader. Nag-umpisa nga magdrowing kang mga bilog, nga ginpangsugpon-sugpon pagkatapos. “Baklan mo ang nanay mo kang pasalubong.” 

Nagtërëk ti sara pa ka bes si Mo sa folder, kag nagpanaw paadto sa ana nga kwarto. “Permanent marker ra ang gamit mo.” 

Sa kwarto, nagcompute tana kang dararhën nga bayo. Biyernes tana ti gab-i mahalin sa Quezon City, hapon ti Dominggo tana mabalik. Darwa ka adlaw kag darwa ka gab-i kon amo ang anda itinir sa Alaminos. Naghanda tana kang darwa ka t-shirt (kag sangka extra), darwa ka pajama (kag sangka extra), darwa ka boxers (kag sangka extra), darwa ka pares kang medyas (kag sang pares nga extra), sangka pantalon nga extra luwas sa ana nga isuksok, sangka jacket para sa ramig sa bus, dose ka Good Morning towel. Naghanda man tana kang toothbrush, toothpaste, habon para sa ana nga dandruff sa uyahën, habon para sa lawas kag shampoo. 

Gab-i kang Biyernes sa estasyon kang bus sa EDSA tana. Nagpila tana dayon, kag ginmemorize ang numero kang bus. Kang nagligad nga tuig, dapat maadto sanda kang ana nga tatay-tatayan kag nanay sa Baguio. Nagpareserba sanda, nagbayad ti maaga para manami nga purungkuan ang masakyan. Kang nag-abot ang bus, nagpila sanda. Nagligad ang pira ka minute, pero wara nagbëgë ang pila. Nakit-an nanda nga may tawo rën sa sëlëd kang bus. Namangkot ang nanay ni Mo. Indi rën gali kinahanglan magpila kang mga nakabayad rën. Para lang dya sa mga wara nakareserba, mga chance passenger. Ginkadlawan sanda kang konduktor. Ridto rën nagpaagwa kang tsapa si Sarhento. Ginsumbag na kadya ang konduktor. Wara nagreklamo ang lumupok nga bibig nga lalaki, pero wara man sanda nga tatlo nakaadto sa Baguio. 

Mas barato gamay ang bus paadto sa Alaminos. Paano kay bëkën dya ti espesyal nga bus nga may cr sa sëlëd. Nagkabalaka si Mo, kay man busisawën tana. Mabëg-at ang ana nga maleta, mabëdlay nga hila-hilahën pag-untat sa stop-over. Pero indi na man dya gusto nga ibilin. Indi na man gusto nga agwantahën ang pagpangihi. May nabasa tana kadya lang nagligad nga semester parte sa pagpëgëng ka pag-ihi. Suno sa ana nga manunudlo, metapora ra kuno. Para kay Mo, klaro man ang mensahe: kon nagapëgëng kang ihi, mapatay ang tawo. 

Gin-isip na nga makipag-abyan sa kaingëd. Mal-am nga babaye dya, anggid sa ana nga nanay: maniwang, kwadrado ang uyahën, tiriwis ang mga tuslok. Ginyëhëman tana kadya kang magpungko sa ingëd na, kag naglisensya kang iadjust ang buga kang aircon. Makipag-istorya daad si Mo kang nagpaagwa kang cellphone ang babaye. May gintawagan dya, ginabuyayaw. Ang dating kay Mo, asawa ang kaaway na kadya. Ukon kabit man kang asawa. Nagayëhëm gihapon ang babaye pagkatapos kang tawag. 

May wi-fi kuno sa bus. Naaninag man dya kang ana nga cellphone. Indi lang tana garing makakonekta. Gusto na magbakal kang bag-o nga cellphone. Tipo nga HTC One X. May amo rën gali kara sa Pilipinas. Pero ginpanëmdëm na man nga maghëlat kang Galaxy Note nga Ice Cream Sandwich rën ang OS. Tëman ka rake ang konsiderasyon, pagpili pa lang kang cellphone ang ginapangatubang. 

Sa likod, kalinyada nga purungkuan, kag atubang ni Mo nagapungko ang sangka barkada. Mas gurang kana, gaubra siguro sa sangka kompanya. Call center siguro, basi team building ang panaw. Kagahëd kananda, patay green jokes. Nagaduko gid lang si Mo kon indi na masarangan nga pënggan ang pagkadlaw. May sangka lalake, tambëk, labëg ang buhok, amo lang dya ang hipës. May ginakaptan dya nga hanged nga camera, sahi nga sangka braso ang kalabëgën kang lente. Patay ang click na kadya. Wara dya nagaimaw sa kadlawanay, wara man dya nagaistorya. Basta bëël lang nga bëël kang litrato kang mga kaimaw sa ubra kag kaimaw sa bus. Maniningad sa tuod nga kabuhi. 

Gaëgët si Mo sa mga mahilig sa photography. Paano abi kay huyog man dya kang ana nga tatay-tatayan. Pira ka lente rëman ang napakdol na kadya sa ana nga nanay. Kauna, hambal ni Mo dapat tanan nga photographer, amateur man ukon propesyunal, dapat patyën. Siguro tinion rëman para makiuso tana kag magbakal kang camera. Gin-aninag na ang brand nga ana kang lalaki nga tambëk. Nikon dya, 5100 ukon 3100, sara lang sa darwa. Manami nga sahi ayhan ra? Amo kadya ayhan ang litratista ang ana amiguhon? Kaingëd nanda dya sa wala, sangka braso lang ang karayëën na kadya halin sa babaye nga nakipag-away sa ana nga asawa sa cellphone. 

“A, ma’am,” hambal ni Mo, gintapik na ang braso kadya, “pwede ayhan nga mabayluhanay kita kang purungkuan?” 

Ginyëhëman tana kadya. “Indi.” 

Aga rën sanda makaabot sa Alaminos. Nakaturog si Mo. Daw mawasaag rën ang ana pantog, nagdalagan tana paagwa sa bus, hila-hila ang ana maleta. Indi na makit-an ang cr sa estasyon. Tëman ka rake ang tawo, daw mga ulod sa basurahan. 

Ginparapitan na ang sangka lalaki nga wara ti t-shirt. “Tricycle, boss?” 

“Diin ang cr, manong?” 

Wara nagsabat ang lalaki. 

Ginpasiplatan ni Mo ang panërëk sa tattoo na kadya nga cobra sa dëghan. “Sige boss, tricycle gani. Man-an mo kon diin ang Papi Resort?”

“Ridto boss ang cr.” 

Kaingëd lang gali dya kang baraligyaan ka ticket. Nang-agda ang tricycle driver nga bantayan ang maleta ni Mo samtang mangihi pero nagdis-ayri tana. Dapat gani, takas an ni Mo ang lalaki nga may tattoo nga cobra. Pero pagkapangihi, naisip na na kinahanglan na man kang marenta nga sarakyan paadto sa Papi Resort. Gani ginsakyan na ang tricycle nga karag-karag. Gëbaën dya, bëkën lang ti purungkuan ang may dating nga gin-ubra sa kahoy nga kariton. 

Malawig ang byahe, wakalan ang driver. Engineer dya kuno, tana kuno ang nagdisenyo kang Papi Resort. Gusto daad pamangkuton ni Mo ko nano nga klase ka engineer ang nagadisenyo kang building, pero basi gid man may dyan. Gusto daad ipamangkot ni Mo kon naga nagadrive kang tricycle ang sangka engineer, pero sa display kang mga karsada (mga lalaki nga nagaimnanay sa kanto, mga basurahan nga gaarawas, mga bata nga nagauba nga nagasipal sa tënga kang dalan, sangka patay nga karabaw), napaatras ang pagpangsuya sa ana nga dila. Ginwaksi na ang kaimolon halin sa ana nga panërëkan. 

Alas otso eksakto nga nag-abot sanda sa Papi Resort. Sanggatos kag singkwenta pisos ang sukkot kana kang driver nga nagpakilala nga si Engineer Reny Barretto. Gintugro na kadya ang ana nga cellphone number. Matext lang daw si Mo kon gusto na magsightseeing, ukon mag-adto sa mall ukon bar ukon beach. Nagpasalamat tana, ginbëtëng ang maleta kag nagcheck in. 

May nagapamahaw sa dining area kang Papi. Tatlo ka pares nga mal-am nga puti kag Filipina. Daw sand ani Jay kag Gloria lang halin sa Modern Family, kaso lang Colombian kuno si Gloria. Marangsa imbes nga maasin ang dapëg kang dagat, kag nagapanuslok sa mata ang reflection na kadya nga adlaw. Sa Room 6 gindara si Mo kang babaye sa  check in counter. Room 9 ang kaingëd na kadya, imbes nga 7 ukon 8. Kon may dyan tana nga smartphone pwede daad tana magbëël kang panorama nga picture, maipakita ang karapitën kang 6 sa 9. Pero wara tana ti smartphone, gani nagsëlëd gid lang tana kang ginpasëlëd tana kang babaye halin sa check in counter. Nabati-an na nga nagbukas ang gawang kang room 9.

Isara na rën daad ang gawang kang nag-agi sa atubang na ang sangka babaye. Mataas dya, niwang, maitëm pa sa ulikba, may gamay nga kalo nga duag asul. Kilala na dya. May kaanggid dya nga kilala na. Sikat dya. May kaanggid dya nga sikat. Nakita na dya sa Facebook kag nagwapahan pero wara gin-add as friend. Nakit-an na rën dya sa ana nga damgo. Indi na maman-an kon naga tëman ka pamilya ang uyahën kang babaye, pero napanganga tana kang nag-agi dya. 

Lima ka minuto pagkatapos dya madura sa ang nga panërëkan, ginsara ni Mo ang gawang. Nagbatang tana kag, sa indi na mapaathag nga kabangdanan, wara tana nag-uba kang pantalon. Nagturog tana liwat. Ang babaye ang gindamgo na. 

Ang barabhël na kadya nga mata. Ang mga unto na kadya nga mas nagputi ang itsura tëngëd sa itëm nga uyahën. Ang buhok na kadya nga ginduagan kang darag kang adlaw. Ang mga suso na kadya nga magagmay. Ang mga batiis na kadya nga kasingrayë kang doorknob halin sa lupa. 

Adlawën rën kang mabugtawan si Mo. Bëkën lang ti tika ang ginahimo kang adlaw, ginasunog na kadya ang batiis na nga nagaatubang sa bintana. Ginbuksan na ang telebisyon. Wara tana ti plano nga maglantaw, gusto na lang sulitën ang ginbayad na nga lampas darwa ka libo. The Vampire Diaries ang nagagwa sa etc. Sa banyo natalupangdan na nga mahinay ang agwa kang tubig sa bidet, bisan pa todo rën ang pagpihit na sa gripo sa ingëd kang inodoro. Nagabukal lang ang saranhën nga setting kang shower heater. Nagabatyag ang suroksurok, nag-adto tana sa dining area kang Papi Resort. 

Ang ridto lang gid amo ang babaye nga maitëm kag ang menu nga listahan kang marahalën nga pagkaën. Lima ka gatos para sa hipon. Nag-order tana kang inihaw nga baboy kag Coke. Gintërëk-tërëk na ang babaye. Nagabasa dya kang libro, sa may bahin kang dining area nga ginaigo kang adlaw, pinakamarapit sa dagat. 

Nagsaylo si Mo kang lamesa, gin-agwanta ang init para magpasapak. Una nagaparapanihol tana. Dedma lang ang ana nga crush. Ginpaagwa na ang ana nga cellphone. Tëngëd cheap lang, wara dya ti mp3 player, pero may radyo nga FM. Ang kaso wara tana ti iban nga mapamati-an kundi static kag reported nga nagabalita sa Pangasinense. Sa urihi, nagparapit gid lang tana, nag-ubo ti darwa ka bes, kag nagpakilala sa babaye. 

“Mo?” Ginpanaog na kadya ang libro kag ginpasakaan tana kang kiray. 

“Anselmo abi ang full name ko. Pangsot ‘no?” Ginbasa ni Mo ang titulo nga nakaemboss sa cover. The Lord of the Rings, proklamasyon kang mga bulawan nga letra. “Manami?” 

“Nagapati ka bala sa pagbasa kang libro?” “A—” “Nagapati ka bala nga wara dya ti pulos kay kon kinahanglan natën kang impormasyon, may mas madasig nga masarukan nga sapa?” 

Naisip ni Mo ang pagbasa na tuhoy sa kray maga sa Wikipedia. Hëëd, may nagcorrect kana tuhoy sa pangin “katutubo” na kadya sa Israel, pero sa panërëk na insakto man ang nabëël na nga impormasyon halin sa Internet. “Sa panërëk ko, hëëd. Siguro ang iban, ang pagbasa nanda kang libro, ano gid lang, tic. Eccentricity. Pero sangka adlaw, mangin obsolete gid lang ra.” Nagpangamuyo gid lang tana nga magustuhan kang babaye nga ginhambal na ang matuod na nga opinion imbes nga ang sa panërëk na nga opinion kadya. 

“Man-an mo bala kon ako ang pinagkaiba kang nobela sa iban nga sahi, pareho kang 

sine, telebisyon, teatro, musika?” 

“Ginabasa dya?” 

“Ginabasa dya nga saranhën.” 

“Indi bala daw anti-social?” 

“Bëkën lang ti daw. Kon kinaadman lang man parte sa kalibutan ang kinahanglan mo, kinaadman sa agwa, insakto rën ang dyaryo, ang mga dokumentaryo, hëëd ang mga ginabasa sa Internet. Pero ang pagbasa kang libro, ang ginatugro na kadya kinaadman sa bëët. Kinaadman sa kaugalingën. Kay man may kaimaw ka pa nga maglantaw kang dula, ukon nagapamati sa banda, bilang bahin kang grupo mo dya nga maagëman. Amo man ang pagbasa sa Internet. Inugshare mo sa Facebook, maquote ikaw sa Twitter. May kaimaw ikaw nga gabasa, kag wara ikaw ti ginabuhat nga paggalugad kang kaugalingën.”

“Ti naga, indi bala pwede nga gabasa ikaw kang libro, tapos may nagustuhan ikaw nga linya, tapos mainline ikaw para iquote dya sa Twitter?” 

“Pwede. Kon asshole ikaw.” 

Nag-abot ang inihaw ni Mo. 

Nagbalik ang babaye sa pagbasa. “Elizabeth,” hambal na kadya. 

Kakatënga pa lang ni Mo sa tipak kang baboy, gusto na nga sa hurma nga strips ginakaën ang kaunuran, kang ginpanaog ni Elizabeth ang libro. “Tapos mo rën?” Gintuhog na ang sangka pudyot nga tambëk kag panit. 

“Ang una nga libro.” 

Nagausang, ginbasa ni Mo ang blurb kang nobela. “Wara ti cliffhanger?” Pirit na nga ginapanëmdëm kon nagustuhan na bala ang pelikula nga ginbase kadya ridya. Ang saranhën nga nagsëlëd sa ana pinsar amo ang tatlo ka bes nga manominate dya sa Academy Awards. “O raw-ay ang cliffhanger?” 

“Ginagëtëm lang ako.” Gintawag na kadya ang waiter. 

“Ay, manong, follow up ko lang daad ang Coke.” Gin-agda ni Mo kang inihaw si Elizabeth. “Ano ang gin-order mo?” 

“Hipon.” 

“Namit.” 

“Tuod? Wara pa ako nakatiraw halin kauna.” 

“Tuod?” Kon bëkën lang ti allergic si Mo amo kato ang gin-order na, maski pa mahal dya. “Magustuhan mo, sigurado.” 

“Saruhan mo ako. Indi ko man to maubos.” 

“Ay, indi pwede, allergic ako.” 

“Paano mo naman-an nga manamit?” 

“Kang una nga bes ko nagkaën, sangka bandihado ang naubos ko. Nagparamula rën ako sa una nga subo pa lang, pero wara ako mag-untat. Eight pa lang ako kato. Asta tëlad, madëmdëman ko gihapon.” Naglaway tana. Nagsubo tana ka sangka inëmël nga kan-ën kag darwa ka strips nga baboy, pero indi na kadya matëpëngan ang nadëmdëman. 

Nag-abot ang hipon ni Elizabeth. Wara pa gihapon ang Coke ni Mo. “Naga man nakalambot ikaw ridya sa Alaminos, tag-ururan nga tag-ururan?” 

Nagpawara lang si Mo. “May nakit-an ako nga ad sa Internet.” Nagtig-ab tana. “Ikaw?” 

Nagbalik ang waiter, may dara nga orange juice para kay Elizabeth. “Manong,” hambal kang babaye, “follow up gani ang Coke na.” Gintudlo na si Mo gamit ang palasingsingan. “Ridya abi ang bugto ko. Kaimaw ang pamilya kang boyfriend na. Tanda lang dapat. Kaso, nagmasakit. Kinahanglan ko adtunan para atipanën.” 

“Seryoso ra? Basi kinahanglan rën magbalik sa Manila.” 

“Sip-on lang man.” Ginpanitan na kadya ang hipon, gin-utdan ti ulo. “Plano man abi kang nanay ko ang tanan.” 

“Hëëd?” Nag-abot ang Coke ni Mo. Nagpasalamat tana sa waiter. Nagtoast sanda ni Elizabeth. “Paano?” 

“Masarigan ka bala, Anselmo?” 

“Basta bëkën ti password.” Nagyëhëm dya, Daw ivory ang mga unto. “Indi man gid abi boyfriend kang bugto ko ang ginatawag namën nga boyfriend na. Wara man lang gani tana ginpangalëyagan kadya. Tana pa ang nagpangalëyag, pero siyempre bëkën ti amo kara ang tawag sa amo kato. Basta, abyan tana kang pamilya, kag nagaimaw lang tana sa mga biyahe nanda. Anda dya ang Papi. Dapat, ihatëd ko sa kotse ang bugto ko. Ginpabus tana kang nanay ko. Nagainuran katong Huwebes, pero ginpabus tana gihapon. Para magmasakit. Para kinahanglan nga atipanën kang ana nga ginapangalëyagan nga wara na man ginapangalëyagan nga ginpangalëyagan tana kang boyfriend na rën. Masyado bala nga paligoy ang plot?” 

“Kon masyado nga wara ti sense, kon sayuron matuod.” 

Nagtindëg si Elizabeth, pagbalik na may dara nga platito. Nagbëël tana ka sangka hipon. Ginpatong sa lamesa ni MO. “Kaën,” hambal kang babaye. May ginbëël dya halin sa handbag, nagpatong kang banig nga bulong sa ingëd kang platito. 

Anti-histamine. “Gingëba ko bala ang pagbasa mo amo ra nga gusto moa ko patyën?” 

“Maitëm lang ako, Mo, indi mo halata nga nagaparamula rën ‘ko.” Nagpaagwa pa gid dya ka sangka banig kang anti-allergy, nag-inom ka darwa ka tabletas. “Mapati ikaw kanakën. Nagasarig ako kanimo.” 

Nakit-an ni Mo ang nagaparamula nga mga mat ani Elizabeth. Ginpakilid na ang inihaw nga baboy kag ginkaën ang hipon sa platito. 

Gintënga nanda ang order ni Elizabeth, pagkatapos nagbëël kang sara pa gid. 

Lampas ala una rën sanda nakatapos magkaën. 

“Asta san-o ikaw ridya?” pamangkot ni Elizabeth. Ginsëlëd na kadya ang Lord of the Rings sa handbag. 

“Dominggo ti aga. Hapon?”

Naghangdë ang babaye. “Room 6 ka, indi bala? Katukën mo ako karon sa gab-i. Mayapon kita.” Kag bag-o pa man makasabat si Mo, naghalin rën dya. 

Ginsundan na kang ana panërëk ang mga batiis kang babaye. Ginhalinan na kadya ang Papi Resort. Putakte man mag-atipan kang bugto, mabeach pa siguro. Ginpabayaan na nga mabatyagan ang kaina na pa napënggan nga pagkahilo. Nagdalagan tana pabalik sa Room 6 para isuka ang hipon. 

Gaparamula tana gihapon pagkalambot kang ala sais. Pero ginpirit na nga manghilam-os, mag-ilis, kag mag-adto sa kwarto kang babaye nga kabangdanan kon naga tiki-an lang tana mapatay. Nagbukas ang gawang sa pangatlo na nga katok. Gasuka-suka tana gihapon. 

Bëkën ti uyahën ni Elizabeth ang nagbalandra kana. Maputi ang babaye nga dya. Bëkën ti mahigkë nga put inga panit kang itlog ang puti na kadya, kundi put inga white board. Pero mataas dya pareho kay Elizabeth, may suot nga anggid nga kalo, pink imbes nga blue, kag manami ang unto. Nag-ubo dya kag nagsinggit, “Manang!” 

Ridto dayon si Elizabeth. “O, naga man nagbangon ikaw? Nangihi lang ako mong. Diyos ko man Maria, indi mo guro gusto mag-ayad. Paano kita magbyahe karon kon ginasip-on ka man gihapon?” 

Nag-ubo liwat ang babaye nga maputi. “May bisita ikaw.” 

Amo lang to kag nakit-an ni Elizabeth si Mo. “Ay.” Naghani dya sa bugto, “Batang ikaw. Mabalik ako dayon.” Gumuwa dya sa kwarto, ginsara ang gawang. “Nalipatan ko ang istoryahanay natën.” 

Dayon nga nadura ang nagahurma nga suka sa tëtënlan ni Mo. Nahulog tanan nga asido sa nahimo nga buho sa ana nga busong, dara kang kahërëy-anan. Ang abi na witty banter ang natabo kananda ni Elizabeth, kag masundan dya kang romantiko nga panyapon. “Ayos lang.” Ginbalikid na ang ana nga kwarto. “Mauli rën kamo?” 

“Gin-isip ko abi ang hambal mo. Nga mas mayad kon marapit kami sa manami nga ospital. Ang kaso, kinahanglan sa Manila kami.” Ginpisil na kadya ang ana nga alima. “Pasensya rën ha?” 

“Bël-ën ko ang number mo?” 

Naghangdë si Mo. “Bël-ën ko man imo.” 

“Dali lang.” Nagbalik dya sa kwarto, kag pagbalik sa gwa may dara nga cellphone nga masami makit-an ni Mo. “Bale…” 

“Amo ra bala ang Windows Phone kang Nokia?” 

“A, zero, a, hëëd. Lumia. Lumia 900. Bale zero…” 

Ginpaagwa ni Mo ang cellphone na kag nagpakuno-kuno nga ginbëël ang number ni Elizabeth. Random numbers ang ana nga ginsave. “Ra rën,” hambal na. 

“Miskol mo ‘ko?” Nagapout dya. 

Naga ikaw ang nagapout, nga ako ang ginlaglag mo? Bëkën man tana ti fetus pero ginlaglag tana. “A, sorry wara ako ti load. Pero pramis, rëm-an sa aga mapaload ako. Tapos text ko ikaw dayon.” 

“Amo ra tana, sige.” Gindilaan na kadya ang kaugalingën nga bibig. “So, pa’no?” 

“Text text gid lang.” 

“Hëëd, hëëd. Gwa kita kon nakabalik ka rëman.” 

“Hëëd, hëëd. May utang ikaw nga dinner date kanakën.” 

Ginbuksan na kadya gamay ang gawang. “Handa rën ikaw?” hani na kadya

Wara mabati-an ni Mo ang sabat kang bugto ni Elizabeth. Ginbulsa na ang ana nga cellphone kag nagtikang pabalik sa ana nga kwarto. “Text text,” hani na. Ginsëlëd na ang ana nga yabi sa doorknob. Nagatutok ang ana mga mata sa mga letra kang Room 6. 

“Oy.” 

Wara gin-atubang ni Mo ang babaye. 

“Oy, dali lang.” 

Nabatyagan ni Mo nga may nagpihit kang ana mga abaga. Nakit-an na nga daw nadagdag ang itsura ni Elizabeth sa ana nga uyahën, gani nagpiyëng tana kag ginsalo ang mga bibig na kadya gamit ang ana nga bibig.

Amo to ang una nga harëk ni Mo sa babaye. Basa magharëk si Elizabeth. Bahël ang bibig na kadya, daw lamunon na bëkën lang ang bibig ni Mo, kundi ang bilog na nga uyahën. Isëlëd na daad ang ana nga dila pero nauna nga nagsëlëd ang dila kang babaye kana. 

Nagakëdëg-këdëg tana pagkatapos. May laway sa ana nga baba. 

“Matext ikaw kon magkaload ikaw ha?” Nagbalik si Mo sa Room 9. 

Nagtinir lang ti kadali si Mo sa ana nga ginatindëgan. Indi na maproseso ang natabo, Ginahilo tana, indi na sigurado kon tëngëd pa bala sa hipon ukon tëngëd kay nawad-an tana kang hangin sa sara, pulo, saisenta ukon pira man ka segundo nga ginbuhay kang una nga harëk na sa babaye. Nadura ang gisi sa ana nga busong, gin-islan kang pagnanasa ang ana nga kahërëy-anan. Nagbalik man ang asido, kag ang pagrebelde kang ana nga tëtënlan. Nagakëdëg ang alima, ginbuksan na ang gawang kang Room 6. 

Nag-adto tana sa banyo pero indi para magsuka. 

Sa banyo, nasapwan na nga may nakabilin kang panty. Sanglit indi na masigurado kon kay Elizabeth to ukon kay Maria, war ana ginbulsa. Itëm dya. Itëm ang duag kang panty. Ginpanëmdëm na nga bël-ën dya, kon maman-an na nga kay Maria dya amo na lang kara paghaboy na. 

Wara makaturog si Mo. Bilog nga gab-i kang Sabado, ginabarabatyag na ang paghalin nanda ni Elizabeth. Kang mabatyagan na ang pagbukas kang gawang kay Room 9 kag mabati-an ang paggulong kang mga de-gulong nga bag, nag-isip tana asta pulo kag mahipës nga gumuwa sa ana nga kwarto. Halin sa lamesa nga ginkan-an nanda kang hipon, ginlantaw na ang pag-agubay ni Elizabeth kag kang sangka lalaki kay Maria pasëlëd sa van. Kang makaburhot parayë ang sarakyan, nag-adto si Mo sa check inan para pangayuon ang number nanday Elizabeth. Indi gusto dya nga itugro kang lalaki nga nagabantay ridto, pero nag-abot ang lalaki nga nagbulig isakay si Maria sa van kag kang ginhambal ni Mo nga nagsala tana sa pagsave kang number ni Elizabeth, maski nagtaas ang kiray kang lalake gintugro kana kadya ang impormasyon nga ana kinahanglan. “Pabor ra,” hambal na kadya, “sangka adlaw, kon ako rëman ang may kinahanglan nga pabor, daad matugro mo ang hingyo ako.”

Naghangdë si Mo. Wara man ginpangayo kang lalaki ang number na, kag wara man tana ti tuyo nga magbalik sa Alaminos, gani hëëd lang tana nga hëëd. “Sangka adlaw, mabayaran ko man ikaw.” 

Gintext na dayon si Elizabeth. Ginhambal na nga may load pa gali tana, abi na lang wara. Wara dya magsabat. Sa una nga oras nga nagligad, ang excuse ni Mo para sa babaye kay sa byahe pa dya. Kang darwa ka oras rën ang nagligad, ginmiskol na dya. Kang tatlo ka oras rën ang nagligad, nanawag gid lang tana nga wara ti tuyo utdon dayon ang linya kay basi pa lang man sabtën. 

Pulo ka oras tanan ang nagligad kag makareply si Elizabeth. Nahëya tana katama, bëkën tëngëd kay wara tana makasabat dayon kay Mo, kundi tëngëd sa tiya kag nanay na nga kaimaw gali nanda sa van. Nag-abot ang mga dya pagkatapos kang igma nanda. Dayon nga ginsinabad nanda ang boyfriend nga bëkën man ni Maria, gindaradayaw ang Papi Resort kag nangayo nga i-tour sa Alaminos. Ang mas malala pa, wara nahëngëd nga mabati-an ni Elizabeth ang pagtsismisan kang nanay kang boyfriend nga bëkën man ni Maria kag kang waitress parte sa anda nga pamilya. Ginabukian gali dya kananda, kapin pa gid kay Elizabeth – nga sagay na man kadayaw kon nagaatubang kana. 

“Mayad man-an mo ang number ko,” ang urihi nga text na kadya, may kaimaw nga smiley nga nagapangiray.

Nagabalës lang gali. Ano ayhan kon maman-an na nga wara ko gid man ginbëël ang number na? Kag naga ginaharëkan na ako gayong man-an na man nga wara ako ti tuyo nga i-text tana? Gayong, that’s a funny word. 

Wara gid lang magbawi kang turog si Mo. Gin-atubang na gid lang ang pagsirak kang adlaw. Alas singko dya nag-abot. Pagkatapos narigos tana. Ala sais sa dining area tana, nag-order kang sunny side up nga itlog kag pisngi kang mangga. Alas siyete nakacheck out rën tana. Gintext na si Engineer Reny para idul-ong tana sa estasyon kang bus. Pulo ka minuto pa lang nag-abot rën dya. 

“Kon pwede Manong, maagi kita sa may manami nga ralantawën. Maskin pa mas magbuhay ang byahe.” Kanugon ang ana nga pag-adto, wara lang man tana ti importante nga naengkwentro. Hëëd, nakilala na si Elizabeth, pero luwas sa pamatyag nga nakilala na man dya, wara ang ginahandëm na nga engkwentro sa bëkën-bëkën ukon rebelasyon halin sa langit. 

Ginakalog ang itlog kang tricycle, nakakita tana kang lighthouse (may sampay nga nagawagayway sa tënga nga bahin), kag darwa ka monument. Sangka may bigotilyo nga lalaki kag sangka babaye nga may bangkaw kag panaming, gaatubanganay. 

“Si ano ra,” hambal ni Engineer Reny, “si Limahong. Kag si Urduja.” 

“Sin-o sanda kara?” 

“Ay maan gani.”

Pagkatapos may traynta minutos nga puro lang dagat ang ralantawën. Pagkatapos, ang pamilyar nga display kang mga lalaki nga nagaimnanay sa kanto, mga basurahan nga nagaarawas, mga bata nga nagauba nga nagasipal sa tënga kang dalan, sangka patay nga karabaw. Pira ka karabaw pa nga patay ang makit-an ko? 

Darwa ka karabaw nga patay pa ang nakit-an ni Mo bag-o na nakit-an liwat ang lighthouse. Banggitën na rën daad kay Engineer Reny ang makatingalahan nga ralantawën kang gindëlëg na kadya ang tricycle. Nanënë si Mo sa plastic na kadya nga windshield.

Manong, anong–?” “Ay maan kanimo. Naengkanto kita siguro.” 

“Gusto mo nga baliskadën ko ang suksok ko?” 

“Kaina pa takën nagbaliskad kang t-shirt. Pang-apat nga beses rën natën naagyan ang lighthouse.” 

Nagburhot ang tricycle ni Engineer Reny. Nagburhot ang bus pa-Cubao. Nagburhot ang taxi nga ginsakyan ni Mo pauli. Nagburhot ang metro na kadya. 

Pag-abot sa balay, nga sobra nga wara sa kaugalingën, nagbisa si Mo sa ana nga tatay-tatayan. 

Napaatras si Sarhento Bene. “Kaluy-an kang Mahal nga Diyos,” pinitla na kadya nga hambal. 

Nagdalagan pasëlëd sa kwarto si Mo. 

“Nadakëp ko gali ang serial killer!” singgit kang ana nga tatay-tatayan. “Kulto sanda gali!” 

Kasanagën lang Lunes tana nabugtawan. May pito ka miskol ang ana nga cellphone. Anëm halin sa ana nga nanay. Sara halin kay Elizabeth.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s