DIOS NGA ANAK

ni U Z. Eliserio

salin ni Victoria Ningas

1.

“Mas delikado gali kon sa ikawalo nga bulan mabata sangsa ikapito.”

Photo by Charles Parker on Pexels.com

Nagtango ako. Ano man abi ang puwede mo masiling sa tawo nga namatyan sang asawa kag ang bata tagumatayon? Tawo nga pila mo na ka bulan wala ginasapak hay nahisa ka kag ginkasal na sia?

“Luyag mo mag-Playstation?”

Nagtango ako.

Wala man lang nagpasiplat si JB sa lapsag. 

Ginsunod ko sia pagguwa.

Sa koridor nakasug-alaw kami sang doktor. O: buang nga nagapakunukuno nga doktor. Nakasuksok sang stetoscope, pero nagauba. Nagakudog ang bigote. “Pamatii nio ako! Pamatii nio ako!” Gin-uyatan ako sang buang sa abaga. 

“Huo, huo. Pamatian ka namon.” 

Gin-uyatan ni JB ang braso sang buang. Naghipos ini kag nagpungko. May nagdalidali pakadto sa amon nga sikyo kag nars. “Titi sang amay sang ospital nga ‘ni, inguday lang ang ward sang mental kag mga bata.”

Nagtango ako. 

Sa guwa sang bilding, nagpadulog kami sang dyip pakadto sa Forestry. Sang una ko nga tupad-balay, ginbilin ni JB ang iya nga pad sa Sta. Anna sang ginkasal sila ni Zsazsa. Bangod sa admin nagaubra ang nanay ni Zsazsa mahapos lang sa ila makakuha sang housing sa sulod sang Campus. Nauna pa sa mga manunudlo nga mas dugay na ang aplikasyon. Sa St. Therese nakalamay si Zsazsa. Ikaduha na nga adlaw, wala pa ako nakaduaw. Amo ‘to ang ginsiling ni Diane kag Hesus sa akon, si JB danay ang asikasuhon. Wala pa gid sia nakaduaw. 

Ginlibre nia ako sang pamasahe. Bilog na ang pagbayad, indi na kami puwede makapakunukuno nga istudyante. “Ano na ang ginasulat mo subong?”

“Ha?” Sa buka nga buli sang tupad ko ang akon nga atensiyon. “A, nobela, nobela.”

“Nahanungod duman sa LB?”

“Indi, indi. Nahanungod sa Aklan.” 

“Maayo gid. Titi sang amay, ang una mo ginsulat—”

“Gin-islan ko na ang ngalan a.”

“Bisan pa. Pila lang bala ang nagatudlo nga nagapuyo sa Demarces?”

Wala ko sia ginsabat. Wala man gid may luyag sa una ko nga nobela. Nagpukos gid lang ako sa buka nga buli. Pati gali ang nobyo e nubo man sing hawak. Ang makatan-aw gali sang buka nga buli talagsa gid lang, pero ang duha? Swerte ko sini nga adlaw. 

“Madayon pa bala ‘tong halukanay nio?”

Natalupangdan na ako sang magnobyo. Nagtulok ako sang diretso kay JB. “A, huo. Si Pompom, luyag gid nga sunlugon ‘tong Christian Coeds.”

“Coeds para kay Kristo.”

“Tuod?”

“CFC, ‘di bala? Ikaw ‘tong nag-joke sa akon sadto e.”

“JB, indi ka magkadto sa lamay?”

Nagtalikod sia sa akon. Wala ko na ginsabadan, basi matampuyong pa ako. Siling ni Diane, amo ina kuno ang ginhimo ni JB sa iya bayaw nga lalaki. Siling ni Hesus, ang gintampuyong kuno amo ang bayaw nga bayi.”

Nagbalik ang akon nga mga mata sa magnobyo, pero nag-alsa na sang pantalon ang duha, pasiplatsiplat nga nagadumot nga mata sa akon.

Sa atubangan sang infirmatay nagpadulog si JB. Nanaog sia, nanaog man ako. Diretso lang sia, may kalsada man sa tanum, sa ugat kag yab-ukon kami nag-agi. Sa Umali may mga istudyante nga nagapamaypay, pakadto siguro sa pag-ensayo sang palagwaon sa halad kay Zsazsa, pero wala sang tiyempo nga manapak. Nagpatuo kami, tapos diretso pa gid hasta nga makalab-ot sa Admin. Sa atubangan sang bilding sang DevCom nagsinggit sia sang “Yop!” Tapos isa pa gid: “Yop!”

Ginatulok kami, pero kon madula na ang estruktura sang pantasya sang isa ka tawo, wala na sia labot sang hambalon sang iban. Nagsinggit kami ni JB: “Yop!”

“Whitman ‘to, pare, Whitman. Ilakip mo sa bag-o mo nga nobela,” siling nia sa akon.

Nagayuhom sia.

Nag-balancing act sia sa kilid sang pond. Wala ko napunggan ang akon kaugalingon; “Kon sila palangga nio—-“ 

Nagtulok si JB sa akon. Wala na sia nagayuhom.

 Pagkalab-ot sa gate sang LB nagpatuo kami liwat, kag wala na sing singgit nga natabo. Hasta nga nalab-ot namon ang St. Therese.

“Jacob!” singgit sang iloy ni Zsazsa. “Animal ka Jacob, ano ang ginhimo mo sa akon nga bata?”

Nagdiretso lang si JB sa lungon sang iya asawa.

Nagpungko ako sa may likod. Ginlibot sang akon mga mata ang lamay. Indi ko makita sanday Diane kag Hesus. Ang akon nga nakita amo ang mga istudyante, manunudlo, dyanitor kag sekretarya kag iban pa nga mga abyan kag kakilala ni Zsazsa. Para sa pagtahod sang iya nga ulihi nga pamilinbilin, tanan nga bisita dapat nakapurpura. Kami lang ni JB ang tunto (pero sala ko bala? Siling nia sa akon mapa-playstation kami). Sa may aisle may nagapalibot nga iban nga mga istudyante sa isa ka bata nga nagakanta. Hay man indi luyag ni Zsazsa sang masubo nga lamay, gani wala ko na sila ginsaway. Mas maayo pa magkinanta sangsa magsinggitanay. Mabuhi pa bala si Zsazsa kon mabasol man ang “daad” balasulon?

May nag-uyat sang akon abaga. Nagtindog ako gulpi, handa na ang tinaga nga pirmi ginahambal. Gin-atubang ko ang nagpakibot sa akon kag ginbuka ang akon nga baba. “Ano ka bala? Ngaa ginhimo mo ‘to? Paano kon namus-on ako—“

Si Aiko. Si Aiko ang nag-uyat sang akon nga abaga—si Aiko ang nagpakibot sa akon. Tani si Zsazsa na lang. Mas wala pa ako mahadlok.

“Kamusta na, Sir? Nagtambok kita a?”

“Ai? Pila, pila na ka tuig?”

“Mga kapin sa apat na ka tuig, Sir.”

Wala may nagbag-o sa iya nga nawong. Dako nga mga mata, malip-ot nga buhok, bagol nga gahulma sa nawong. Malapsi man sa gihapon ang mga bibig nga pirmi ko ginahalukan sang una. Dako man sa gihapon ang iya mga suso. Epekto lang bala ini sang sanag, ukon mas nagdako pa gid? Sa kadugay ko nga ginhulat nga makita liwat ang istudyante nga nagpakubakuba, kag nagtublag sang akon tagipusuon. “Ai. Ai. Aiko. Ai ko.” Gin-uyatan ko ang iya nga kamot. “Kamusta ka na?”

“Ari, Sir.” Ginkuhap nia ang iya nga tiyan. “Iloy na.”

Nagdako ang iya mga mata. Siguro hay nagdako ang akon.

Nagtulok sia sa may likod ko. “Tia! Tia!”

Nagtalikod ako. Nagdalagan padulong sa amon ang bata nga kaina nagakanta. Bag-o ako mag-atubang liwat kay Aiko, nakita ko nga gahibi si JB, ginahakos-hakos ang bayaw.

“Bata mo?” pamangkot ko kay Aiko. “Amo na nga nag-LOA ka?”

Ginkuha ni Aiko ang kamot ko, kag ginpauyat ini sa bata. “Bata ko, Sir. Si Christianity. Bata naton.”

2.

VCO gali. Victory Christian Organization. Amo ‘to gali ang ginabwisitan ni Pompom. Amo na gali nga ang grupo sang Born Again diri sa LB, diri kami sa Umali mahalukanay. Tatlo na ka adlaw nga nalubong si Zsazsa. Isa na ka adlaw halin sang nabaton ko ang mensahe halin kay Aiko. Diri, sa tubang sang Umali, diri kami mahalukanay. Bal-anon nga impluwensyal na si Pompom, kag indi lang sa sulod sang ginpatukod nia nga UPLBGT. Banta ko halos duha ka gatos sang mga lesbiana, bakla kag silahis ang sa palibot namon. Tanan handa na maghalukanay sa oras nga matapos ang God Jam sang VCO sa sulod. Pagguwa sang Born Again, makaeksperyensiya sila sang milagro. 

Si JB daad ang kahalukan ko. Kaso napriso sia subong. Si Hesus naman, homophobe. Kundi amo ini ang get up ni Pompom: naka-jacket, nakatago hasta sa dede ang buhok nga sa idalom sang baseball cap. Sia ang kahalukan ko. 

Alas dies sang gabii. Nagarebulosyon na ang akon tiyan. Pila ka minuto na lang kag pati ang utok ko maga-alburuto na. Pero indi, indi puwede nga maghalin sang makadali para magkaon. Indi lang man si Pompom ang nag-oraganisa sini.

“Singgit abi kita sang ‘Yop,’ sa banta mo?”

“Sir?” Nagpamudlo sang iya mga mata si Pompom. “Ano bala inang ginapanghambal nio?”

“Bal-an mo Pom, nagguwa ka lang maisog ka na.” Ginhalukan nia ako sa nawong. “Pag nagguwa naman kamo Sir, pan-os na ining kaisog ko!”

“Pila pa bala ka minuto?” Ginaimajin ko nga ginakagat-kagat ko ang iya nga dulunggan.

“Lima na lang ka minuto, Sir.”

“Hambal mo—“

“Nagligad ang pulo ka minutos.” Ginpislit nia ang akon nga kamot. “Indi na lang bala kamo magreklamo, Sir. Nakajacket ka lang, e ako?” Gintudlo nia ang chef’s hat.

“Hambal ko bala sa imo, hair net na lang,”Ginpalayo ko ang akon kamot. Kon kaisa natingala ako kon ngaa indi bal-an ni Pompom nga luyag ko sia. Sang nagligad nga Born Again pa sia, puwede pa ako magpati. Pero subong… pero indi, indi. Kristiyano ukon lesbian palangga ko si Pompom. Palangga ko nga daw bata. Bata? Bata sang pagi. Aiko! Tuod ayhan ang ginhambal ni Aiko? Indi ko man ‘to kahitsura ang bata. Kag tatlo gid man bala ka tuig ang edad ‘tong si Christianity? Nawong ‘ya daw dose na. Putot ako, putot si Aiko. Paano nga kataas na sang bata namon nga tatlo pa lang ka tuig ang edad?

“Ano na ang himuon nio, Sir?”

“E di halukan ta ka. May mahimo pa bala ako?”

“Indi. Ano ka bala? Nahanungod sa bata mo?”

Nagpanginwala ako. “DNA test?”

“Wow, tuod?’

“Paano ka makasigurado?”

“Ambot, Sir. Lukso sang dugo?”

“Gapati ka bala sa mga amo sina?”

“Wala, Sir. Pero ikaw?”

“Pom?”

“Sir?”

“Dali bala diri.” Ginhalukan ko sia. Malaway ako kon maghalok, hambal sang una ni Aiko. E kay malaway ako nga tawo e. Indi man siguro magreklamo si Pompom. Ari na ang mga Born Again. Isa ka laki nga nagaulong-ulong ang ulihi ko nga nakit-an. Nagpiyong ako. Ginhalukan ko ang ibabaw nga bibig ni Pompom, tapos ang sa dalom, tapos ang bilog nga bibig. Kagat sa ibabaw nga bibig, gamay nga dila. Ginkagat ni Pompom ang akon nga dila. Ginhakos nia ako. Padayon ang pag-ilig sang laway. 

Si Diane, sa may makeshift podium sia. Sia ang nagabantay sang mga miyembro sang VCO, basi may mag-eskandalo. Si Diane man ang masenyas kon kinahanglan na namon mag-untat. Tani indi ko mabatian ang huni sang pito. Tani indi mabatian ni Pompom ang huni sang pito.

May nabatian ako nga lupok.

Naghalog ang hakos ni Pompom.

Nagmuklat ako. Natumba kag naghigda sia sa hilamon. Nagluhod ako sa tupad nia. Nagapiyong man sia sa gihapon. May yuhom man sa gihapon sa iya nga bibig. Pusil? Pusil ‘tong nabatian ko? Si Pompom bala ‘tong naigo? May nangtiro nga Born Again? “Pom? Pompom!” Gin-uyog ko ang iya mga abaga. “Chua, titi sang amay, istoryaha ako!”

Sa palibot namon nagadalalagan ang mga lesbian, bakla, silahis, kag Born Again. May iban nga nakalapak sa batiis ko. Syempre nagasinggitinay sila, pero wala ako may nabatian. Tingog lang ni Pompom ang pamatian sang dulunggan ko.

Nagmuklat sia. “Sir?”

“Pom?”

“Ginadugo ka.”

Sa ospital ginduaw ako nanday Hesus, Diane kag sang doktor nga may stetoscope pero nagauba. Siling ‘ya, wala na kuno ako sing paglaom nga mag-ayo.

Gin-updan ako ni Pompom bilog nga gabii. Nagpakunukuno ako nga natulugan. May gintawgan sia, ginhibian. Born Again man ukon Bisexual, wala ko naimajin nga masarangan gali ni Pompom nga maghibi. 

Maayo na lang gid, didto sa UAE sanday Mama. Kundi, jusko, indi ‘ko kabalo kon paano ko ipaathag nga nadaplisan ako sang bala sa isa ka halukanay.

Tatlo ka gabii nga ginaupdan ako ni Pompom. Pero si JB, ginpiyansahan ni Hesus, si JB ang nagkuha kag nagdul-ong sa akon sa Sta. Anna. Isa ka adlaw pa ako nga nagpahuway sa hiligdaan. Pagkatapos, nagbalik sa klase. Nabalita gali ang kaso sa UPLB Perspective Filler, wala man lang piktyur. Ginpakita sa akon ni Pompom samtang nagapanyaga kami sa Coop. Nagadukot sa scrapbook nia ang isa ka papel. 

Nagkitaay liwat kami sang naghapon. Gindul-ong nia ako sa Sta. Anna. Sa may puwerta, ginhalukan nia ako. Ginbutong ko sia pasulod. Nag-uba sia. Nag-uba man ako.

Ulihi ko nga ginkuha ang akon nga pantalon. May kulang sa akon nga kaheta. “Hala, dali lang, wala ako sang condom.”

Ginkagat ni Pompom ang akon dulunggan. Ginsulod nia ang iya nga dila sa akon nga baba.

“Pom, wala ako sang condom.”

“Wala kaso, Sir, ga-pills man ako.” Braso naman ang gin-umpisahan nia nga ginkagat.

Ginhalukan ko sia sa liog, sa panga, sa bibig. “Kag paano kon may STD ako?”

Nag-untat sia sa pagkagat. Nagpalayo sia sa akon gamay kag nagtulok sa akon sing may kalilingaw nga mga mata. “Ikaw pa?”

Naghumok ang akon nga titi. Nagpalayo ako kay Pompom.

“Ano ang buot-silingon sadto?”

“O, Sir, indi na mangakig.”

Nagpang-ulong-ulong ako. “Pasensiya, Pom, nadula e.”

Nag-Indian sit sia sa hiligdaan. Ginpaligoan sang kasanag sang street lamp ang iya nga mga titi. “Wala na gid?”

“Wala na e.”

“Puwede, pafinger na lang?”

Gintigdasan liwat ako.  

3.

Sa tuo namon may babayi nga nagatampa sang illegal recruiter. Sa wala namon may lalaki nga nagatampa sang snatcher. Sa tubang namon may rehas, kag sa likod sini may nagamudlo nga mga mata. Ang nagapanag-iya sang mga mata nga ini amo ang lalaki nga kon tani mapatay sa akon. Lalaki nga nagasiling subong nga indi ako ang luyag nia kon tani nga patyon.

Kagat-kagat ni Paul, ex ni Pompom, sang una Born Again, ang dalom nga bibig nia. Nagatulok sia kay Pompom. “Indi si Sir,” siling sini “indi si Sir ang gintiro ko.” Daw sa mamus-on sia. Pirmi man ina daw mamus-on, bisan sang una nga istudyante ko pa. Ang problema lang ugaling, sang naghalukanay, pusil ang namus-on, kag ang ginpamus-on bala. “Nakita ta ka, natumba ka. Nagtupa ka sa kahilamonan. Patay ka na kon tani. Indi si Sir ang gintiro ko.”

“A, Porti,” siling ko, “ginahambal mo lang ina para mapaayo ang balatyagon namon.”

Gin-istorya nia ako, pero kay Pompom nagapabilin ang iya nga mata. “Sir, ginatahod ko kamo. Bisan pirmi nio ginainsulto ang akon Manunubos—“

“Ang masa?”

“Ano?”

“Wala sige, padayuna na. Luyag ko lang magsaligbat.”

“Ginatahod ko—“

“Indi man gali, Titi sang Amay. Dira ka na.” Gin-uyatan ko ang kamot ni Pompom, nag-umpisa nga magtalikod.

“Ngaa ako? Ngaa nga tiruhon mo gid ako?”

“Nag-untat ako. Punyeta gid ‘na ang pulisya, ngaa abi nga ginatawgantawgan kami?”

Ano ang pulos sang istoryahanay sa tawo nga luyag ka nga patyon?

“Indi bal-anon haw?” Nag-ubo si Paul.

Sang ako napriso, ginpiyansahan mo bala ako? “Paul, indi na mamasol!” Titi sang Amay, wala sing kaladlawan!”

“Indi bal-anon haw?”

“Indi!” dungan nga singgit namon ni Pompom.

“Hay kaaway ka sang Ginoo! Hay ikaw ang puta sang Betlehem! Hay nagapatol ka sa isigkapareho mo nga babayi! Hay nagadroga ka! Hay kon kay bisan sin-o ka nga lalaki nagapakighilawas! Hay ginbayaan mo ako!”

“Ponti,” umpisa ko, “ginbayaan ka lang, gintiro mo na? Ano nga—“

“Indi na kita palangga. Ano luyag mo nga himuon ko? Magbinutig?”

“Huo, huo.” Nagaluhod na si Paul, wala na nagauyat sa mga rehas. 

“Nagbinutig man gani ako para sa imo. Nag-upod ako sa mga God Sessions nio, nagbuylog ako sa VCO. Para sa imo, nagpakunokuno ako. Hay man palangga ta ka.”

Nagluhod si Pompom, kay ginauyatan ko ang iya mga kamot, nadala ang akon mga tuhod sa salog. Nagbuya ang mga kamot ni Pompom, gin-uyatan nia ang nawong ni Paul. “Pasayluha ako.”

“Bisan sadto wala mo gid ako ginpalangga. Una ang Ginoo, tapos sex. Bisan sadto wala mo gid ako ginpalangga. Bisan sadto, bisan sadto.”

“Palangga ko ikaw. Palangga ko ikaw subong.” Ginhalukan ni Pompom si Paul. Sa agtang. “Patawara ako.”

Nagtulok si lalaki sa akon. “Mapatawad mo pa bala ako?” 

Nagtulok ako kay Pom. Nagtango sia. “Wala man ako napatay. Sige, ayuhay na kita.”

Naghibi sila nga duha. Indi, indi hibi. Matunog nga paghibi ang natabo. Naghuni ang shoulder bag ni Pompom. Wala nia ginsapak. Ginbuksan ko ang iya nga bag kag ginkuha ang iya nga selfon. Ang magulang nia nga babayi nga si Cheer ang gatawag. Manggaranon si Cheer, bal-an ko. Indi kinaandan nga mamiskol. Sige man sa gihapon ang hibi sang duha.

Ginsabat ko ang tawag.

“Hello, Pom? Hello? Ara ka sa klase?”

“Wala.”

“Wala ka sa klase? Ngaa nga kanubo sang tingog mo?”

“Indi ‘ni si Pompom.”

“A…Paul?”

“Indi.”

“Miren?”

“Indi. Lalaki ako.”

“Sir U?”

Nagkadlaw ako. “U lang.”

“Pa—paistoryaha ako sa iya.”

“Hala, may ginaubra sia.”

“A, gali? Pakihambal, ari kami sa dorm nia. Pakipamangkot kon maupod sia sa pagpanyaga.”

“Sige, sige. Patawgon ko lang sia.”

“Ayos, salamat. Pa—patawgon mo sia ha?”

Gin-utod ko ang tawag. Nagatindog na si Pompom. Nagatindog na si Paul. Nagtindog ako, ginhambal kay Pompom ang mensahe sang iya nga magulang nga bayi, ginbalik ang iya nga selfon. Nagtango sia, kag gin-istorya sa ulihi nga beses ang ex. “Mahalin na kami. Maghalong ka pirmi.”

Nagbabay ang lalaki, galakat pakadto sa isa ka pamusod sang selda nga mas malapit sa CR sang Department of Humanities. Gin-agbayan sia sang duha kakaupdanan.

Naghalin na kami ni Pompom.

Sa dyip, nagahipos lang sia. Ngaa nga ang tanan nga nakaupod ko sakay mahipos?

“Pila na ka bulan nga wala kamo gaistoryahanay ni Ma’am Leda?” Ngaa wala ako may nakasakay nga malinong? Nag-ubo ako. “Wala ko na ginapaminsar. Ginflush ko na ang handumanan nia.” 

Naghipos liwat si Pompom. May ka text sia.

“Maupod ako sa pagpanyaga nio?” Nagtango sia. Padayon lang sa pag-text.

Malinong liwat. Maayo.

“Nag-abot na bala ang resulta sang DNA test?”

Ngaa wala na sing luyag nga magkaupod lang? Ngaa kinahanglan mag-istoryahanay? Ginkalot ko ang akon nga baba. “I-text sa akon ni Bildad, subong nga hapon kuno magguwa.”

“Luyag mo bala mangin tatay?”

“Sa tuod lang, nanay.”

Wala na liwat naghambal si Pompom hasta nga makalab-ot kami sa atubangan sang Coop. Nanaog kami. Sa parking lot, may ara nga BMW. Sa sulod, may upod si Cheer. “Hi Pom! Si Loopy ho!” Nagyuhom sa akon si Cheer. “Suod ko nga abyan, Sir.”

Paano bala maglumpat ang dugo? Hay man, natabo na nga nasakitan ang akon kamalingkingan. Naagyan ko naman mag-ilusyon, mangin anghel. Pero ini, ini siguro ang una nga paglumpat sang akon nga dugo. May kon ano nga puwersa sa sulod sang akon nga lawas ang nagtulod sa akon pakadto sa babayi nga nakaracerback kag fatigue. Ginhakos ko sia. 

Ginhakos nia ako. Mahugot, halos madunot ang iya nga susu sa akon nga dughan. Nagahibi sia. “Luwas ka,” siling sang suod nga abyan ni Cheer nga si Loopy, “luwas ka, wala ako nadakop.” Amo ini, amo ini ang paglumpat sang dugo: may ma-click sa utok mo, kag may marealisar ka nga kamatuoran. Kag, udto sang Biyernes, sa kantina sang Coop, ginatulok sang mga istudyante; ini ang akon nga napamatud-an nagligad sang naghalukanay, si Pompom ang gintiro si Paul.

4.

Patay na ang bata ni JB. Kag ako, tatay na ako. Para sa diin pa nga may pakaisa ako nga laboratory technician kon indi man nia puwede mabag-o ang resulta sang eksaminasyon? Kagabii nag-umpisa ang lamay—a, ni –ni baby girl Jacob. Pero sa ospital ako pakadto. May dengue ang akon nga bata. May dengue si Christianity. May dengue si Tia. Kinahanglan ako sang akon nga mag-nanay.

Daad, kahapon ko pa sila ginkadtuan. Pero kaina lang sang alas kuwatro ko nabaton ang kamatuoran. Amo ‘na nga ari ako, wala nakapamus-on, may sula pa ang buhok, nagailis. Wala na ako nakasipelyo. Kag indi ko naman pagdal-on ang akon nga selfon. Sige abi ang text ni Pompom, kag sige man ang tawag ni Penelope. Indi ko mahangpan ang suod-abyan ni Cheer nga si Loopy, kag si Pom, si Pom nahangpan ko. Pero wala nia ako nahangpan. Sa sunod ko na lang sia asikasuhon.

Ginpulot ko ang akon backpack halin sa hiligdaan, nagtan-aw ako sa salamin. Ngaa pa abi didto sa LB gin-atake sang kumbulsyon si Christianity? Ano nga pag-atipan ang mahatag sang ospital nga indi sa Makati?

Indi ko luyag mapareho kay JB.

Indi man ako mapareho kay JB a. Mapatay man si Christianity, buhi pa si Aiko.

Ginpatay ko ang suga. Street lamp saguwa sang Sta. Anna ang naggiya sa akon. 

Buhi man si Pompom.

Nagguwa ako sa apartment kag ginsarado ang puwertahan. Naglumpat ako panaog sa hagdan. Ginpagguwa ko ang yabi, ginbuksan ang gate. Wala na ginsaraduhan.

Kalabanan ido nga nagapamus-on ang sa mga kalsada sang Demarces. Hadlok sila sa akon. Siguro hay nadakpan ko sila nga may tae nga gaguwa sa ila buli. Kon sa kinaandan nga eksena abi, ako ang mahadlok sa ila. Hadlok ako sa ido. Gamayan na ako nga makagat sang ido nanday Bildad sadto sang bata pa ako. Maayo lang, gin-atake sa tagipusuon ang ido samtang ginalagas ako.

Matugnaw, salamat sa El Nino matugnaw ang Marso. Ang Abril ayhan, amo man sini katugnaw?

Kon anoano ang gasulod sa paminsaron ko. Amo ni gali ang magpalangga.

Naglaaw ako sa bintana sang shop, bukas man sa gihapon ang Jodsh. May mga nagailinom nga mga drayber sa atubangan sini. Sa ganhaan sang Demarces, nagsakay ako sa dyip. Sa sulod, nagabinaisay ang drayber kag ang nagaisahanon nga pareho ko pasahero. May student discount bala kon kasanagon pa lang? Daad gindala ko ang selfon ko. Puwede ini himuan sang istorya. Kon mapagguwa ako sang papel kag bolpen, basi mabal-an ako sang duha ka mandurugas.

Daad gindala ko ang selfon ko.

Nagpiyong ako. Pagmuklat ko, nakalampas na ako sa ospital. “Lugar! Lugar!”

Dirediretso lang si manong drayber. Sa atubangan ko, natulugan man ang istudyante.

Gintoktok ko ang kisame. “Lugar! Lugar!”

“May manaog?”

Titi sang amay! “Lugar!”

Nagdulog ang dyip. Napahalok ako sa pulungkuan. ‘Tong istudyante, nagtalsik pakadto sa basurahan sa unahan.

“May manaog?”

Nanaog ako. Naglaktod. Nakalikaw nga mabungguan sang bus. Nagsakay pabalik.

Wala na ako nagtulog pa.

Sa entrance sang ospital, nadumduman ko nga wala gali ako nakabayad sa pareho nga dyip. Indi man ako ginbun-ag nga takawan. Tani suwertihon ‘tong duha ka drayber.

Tulog ang sikyo nga nagpasulod sang stick sa akon nga backpack. Nagdiretso ako sa elevator. Sa sulod, may nagakatulog nga nars. 

Ano oras na haw?

Pagbukas sang elevator, nawong ni Aiko ang nagpakita sa akon. Wala maayos ang iya buhok, kag nagatulo ang iya mga mata. Nagguwa ako sa elevator. Ginhakos nia ako. Nagpalayo sia sa akon. Gintampa nia ako.

“Ngaa subong ka lang? Ngaa wala ka nagatext? Ngaa wala mo ginasabat ang mga tawag ko?”

“Ano ang natabo?”

“Wala ako kabalo. Wala ako kabalo. Basta sa may emergency room sia.”

Ginbutong ko sia bisan wala ako kabalo kon diin ang emergency room.

Gahibi lang sia nga gahibi. Gahibi lang ako nga gahibi. Pagkatapos sang pila ka segundo, sa may atubangan na kami sang kwarto. Nakaindian nga pamungko sa may pader si JB, Pompom, Cheer kag Loopy—Penelope. Indi sila makatulok sa akon. Masulod kon tani ako sa may ER pero ginpunggan ako ni Aiko. “Bawal,” siling nia, “bawal kuno siling sang doctor. Madisturbo lang naton sila.”

“Ngaa ara sia sa may ER? Ngaa? Paano makakadto sa may ER ang may dengue?”

“Wala ‘ko kabalo. Wala ‘ko kabalo, indi pag-ipamangkot sa akon.”

Nagkadto ako sa may CR. Indi ko maagwantahan. Ginwasak sang nerbyos ang akon tiyan.

Sa may cubicle may milagro nga may tissue paper. Naghukas ako sang sapatos, paha, pantalon, brip. Ginsukbit ko ‘tong paha kag pantalon sa buho sa likod sang puwerta. Ang akon nga brip ginsuksok ko sa bulsa sang pantalon.

Mus-on lang ako nga mus-on. Samtang nagapahuway pa sa pagkatiro halos isa ka semana ako nga wala nakapamus-on. Masakit, sa may tiyan ako naigo. Subong, dirediretso. Pamatyag ko buta na ang bowl. Diretso lang ako. Ginpaatras sang baho ang mga luha.

Pagkatapos sang indi ko maisip nga minuto, nag-untat ang pagguwa sang tae. Ginputos ko ang tissue paper sa akon nga kamot kag nag-umpisa ako nga magpahid. Wala ko gintan-aw ang una kag ikaduha nga batch. Diretso nga haboy sa bowl. Pero ang ikatlo, ginpalapit ko sa akon nawong. May gamay pa nga paste. Putos liwat, pahid liwat, tan-aw liwat, haboy sa bowl. Sa ikawalo nga pahid, gamay na lang nga duag-darag ang marka sang tae. Isa pa ka pahid. May gamay man gihapon, kag ubos na ang tissue paper. Indi ko luyag nga may mabilin nga tae sa buli ko. Nagapangalatol ako. Nagflush ako. Ginkuha ko ang akon brip halin sa pantalon. Amo ini ang ginpampahid ko. Wala ko ginhaboy sa bowl, syempre. Ginanyerbyos lang ako, indi bastos.

Nagpantalon ako, nagpaha, nagsapatos. Nagguwa ako sa cubicle kag ginsagap ang basurahan. Si JB lang ang akon nga nakit-an. “Ngaa nga ari ka?”

Indi nia ako matulok sang diretso.

Ginhaboy ko sa salog ang brip kag nagdalagan pakadto sa ER. Sa koridor nasug-alaw ko sanday Pompom. “Ngaa ari kamo diri?”

Wala nila ako ginsabat. Wala ko ginhulat ang ila sabat. Diretso ang akon dalagan pakadto sa ER. 

Nakit-an ko si Aiko sa atubangan sang puwerta. Nagapiyong sia. “Ai!” siling ko. “Ai, ano ang natabo?”

Wala sia nagsabat.

Ginpihit ko ang doorknob. Indi magbukas ang puwerta. Ginpangsipa ko ini. 

Wala sing may natabo.

Gin-usisa sang akon mga mata ang koridor. May ara nga nagalapta nga wheelchair. Gintilawan ko nga ini hakwaton. Wala ko nadala. Nag-abot si JB kag ginhakwat ini para sa akon. Ihampak na nia ang wheelchair sa puwerta sang ER sang nagbukas ini nagguwa ang isa ka doktor. Ginkadtuan ini ni Aiko, pero sa akon nagdiretso ang lalaki. 

Gin-uyatan nia ako sa abaga. “Luwas na ang bata mo.”

“Tuod?” sigaw ni Aiko. Ginkuha nia ang akon nga kamot kag ginguyod ako pasulod sa ER. 

Sa sulod, may gamay nga lawas ang gintakluban sang puti nga habol sa hiligdaan.

Wala sang nars, wala sang doktor.

Sa may likod namon ni Aiko sanday JB, Pompom, Cheer kag Loopy. Ara man ang lalaki.

Ginsuksok nia ang stetoscope sa akon. “Wala ka sing bilib sa akon. Sige, i-tsek mo. I-tsek mo.”

Ginbalabagan sia nanday Loopy, Pompom, Cheer kag JB.

Nagguwa ako sa kwarto.

Nabatyagan ko nga ginsundan ako ni Aiko. Sa elevator, ginhatagan nia ako sang Coke. Wala ko ginbaton. Pindot, pakadto sa ground floor. 

Gin-inom nia ang sulod sang lata. Pagkatig-ab, siling nia, “Sir, indi ka magkasubo, Sir.”

“Aiko…”

“Gintunto ko ikaw. Indi mo sia bata, Sir.”

“Indi. Bata ko sia. Tanan kamo, bata ko.” Nadula ako. Nagbukas ang elevator. Nagguwa kami. Ginbuhi ko si Baby Girl Jacob. Ginbuhi ko si Christianity. Nagkumpas ako, kag ginhimo nga mas nangin maayo ang kalibutan. 

*Una nga ginbalhag sa Ani 34 (Manila: Cultural Center of the Philippines, 2008).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s